Gelegen in historische kern van het voormalige Obbrussel. Dorp ontwikkelt zich rond eerste Sint-Gilliskerk met kerkhof (XIII, maar vervangen in XVI). Door sterke bevolkingsaangroei in XIX, wordt kerk vervangen door een grotere, westelijk georiënteerde kerk n.o.v. arch. Victor Besme (begonnen in 1862, voltooid in 1878). In 1864 tekent dezelfde architect het voormalig gemeentehuis dat parallel ligt aan de kerk en aan Fortstraat grenst. Tussen het hoofdportaal van Sint-Gilliskerk en Waterloosesteenweg ligt het voorplein, tot 1872 het zogenaamde ‘gemeenteplein'.

Rond 1900 wordt het voorplein te klein voor de wekelijkse markt. Bovendien wil de gemeentelijke overheid de wijk met haar ‘dorps' karakter saneren en ingrijpend verfraaien. Men beslist daartoe het voorplein in oostelijke richting uit te breiden tot net voorbij het eerste gedeelte van de Jourdanstraat Het project n.o.v. gemeentearchitect Edmond Quétin wordt goedgekeurd door het KB van 25.08.1900. In oorsprong sluit Jourdanstraat rechtstreeks aan op Waterloosesteenweg en omvat dit gedeelte oude dorpshuizen en diverse industriële gebouwen. Voor de inrichting van het nieuwe voorplein verdwijnen o.m. de Émailleries Bruxelloises, de ijzerwarenfabriek Trémouroux en À la Cour Royale, een van de oudste cafés van de gemeente.


Sint-Gillisvoorplein (Verzameling postkaarten Dexia Bank, s.d.).

Het voorplein heeft een onregelmatige, gebogen en langgerekte vorm, die stelselmatig vanaf de huidige Jourdanstraat naar de kerk verbreedt. Bebouwd tussen 1902 en 1905 met hoge, nu grotendeels verbouwde opbrengsthuizen met talrijke balkons en voornamelijk n.o.v. arch. Guillaume Segers, Hubert De Kock en Jean-Joseph De Wit.

Aan weerszijden van het plein even grote appartementsgebouwen, aan pare zijde in eclectischeVeel voorkomende stijl (ca. 1850-1914) die inspiratie put uit verschillende architectuurstijlen uit het verleden. Komt door de combinatie van enerzijds verschillende stijlelementen en anderzijds nieuwe technieken en materialen tot een unieke eigentijdse creatie. stijl (zie Nr. 6 tot 14 en 24 tot 28) en aan onpare zijde met neoclassicistische inslag* (zie Nr. 23 tot 31). Op Nr. 37-39 voormalig Volkshuis in neo-Vlaamse renaissanceVlaams renaissance (vanaf 16e eeuw). Stijl die elementen uit de Italiaanse renaissance toepast op de traditionele bak- en zandsteenstijl. De neo-Vlaamse renaissance (ca 1860-1914) grijpt vanuit een nationalistische tendens terug naar de Vlaamse renaissance en haar specifieke ornamentiek. De stijl kenmerkt zich door een polychroom materiaalgebruik en een volumespel d.m.v. erkers, torentjes, trapgevels, enz..

Vanaf jaren 1990 omvangrijke renovatiewerken: nieuwe bestrating, verbreding van voetpaden, restauratie van kerk en Volkshuis. Metrostation ‘Sint-Gillis Voorplein', toegankelijk via Nr. 27 en geopend in 1993; interieur bekleed met blauwe en witte keramische tegels waarop tekst van Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, n.o.v. kunstenares Françoise Schein, 1993.

Niet geselecteerde nr: 3: huis gesloopt, uitgezonderd oorspr. en bepleisterdeMuur of plafond bedekt met een laag mortel op basis van een mengsel van kalk, gips of cement en zand, met of zonder andere fijne toeslagmaterialen. gevel (2004); 5, 7, 9: ensemble van drie huizen in neoclassicistische stijl*, 1872; samen opgetrokken met Nr. 11-13, verbouwde benedenverdieping.

Archieven
CHDStG.
GASG/DS . – (1872), (niet geklasseerd fonds) (Gemeenteraad van 2 febr., 30 sept. 1899; 1 juni 1900- OW, plaat 64).
Verzameling postkaarten Dexia Bank.

Publicaties en studies
BERNIER, F., Monographie de Saint-Gilles-lez-Bruxelles, P. Weissenbruch, Brussel, 1904, p. 75.
Brussel, breken, bouwen, Architectuur en stadsverfraaiing 1780-1914 (Tentoonstellingscatalogus), Gemeentekrediet van België, Brussel, 1979, p. 108.
EYLENBOSCH, A., LEBRUN, G., Dictionnaire raisonné des rues de Saint-Gilles, Les Rencontres Saint-Gilloises, Brussel, 1989, pp. 198-200.
KEMPENEERS, J., Histoire d'Obbrussel-Saint-Gilles, Brussel, 1962, pp. 26-35.
MOMMENS, G., Les Transformations et Embellissements de Saint-Gilles-lez-Bruxelles, 1885-1905, Brussel, 1905, pp. 8-14.
Saint-Gilles Ensembles urbanistiques et architecturaux remarquables, ERU asbl, Brussel, 1988, p. 157.
Stedelijke en architecturale gehelen in Sint-Gillis, Dienst monumenten en landschappen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Gemeente Sint-Gillis, 1999, pp. 22-23.
VANDEWATTYNE, C. (o.l.v.), Sint-Gillis : van de Hallepoort tot de gevangenis, Dienst Monumenten en Landschappen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, Brussel, 1997 (Brussel, stad van kunst en geschiedenis ; 21), p. 15.
La vie économique à Saint-Gilles, des origines à demain, Syndicat d’initiative, Sint-Gillis, 1993, pp. 99-101.

Tijdschriften
DONS, R., ‘ Obbrussel-st-Gilles et son réseau de communications. Des origines à 1900 environ ', Cahiers bruxellois, t. XXVIII, 1987, pp. 21, 22, 32-34, 37, 38.
DONS, R., 'Les voies de communication à Obbrussel-Saint-Gilles jusqu'au début de 1840', Le Folklore brabançon, 269, 1991, p. 79.

Afkortingen | Onderzoek en redactie : 1997-2004.