Brussels Hoofdstedelijk Gewest
inventaris van het bouwkundig erfgoed
Inventaris
Inleidingen
Kaart
Glossarium
Links
info
ATexte taille S ATexte taille M ATexte taille L | FR
Van tot


Contact - Wettelijke melding - © Monumenten & Landschappen - Credits
Jamarlaan, fragment plan Sint-Gillis van 1882.Jamarlaan, fragment plan Sint-Gillis (...)Jamarlaan, fragment plan Sint-Gillis van 1958.Jamarlaan, fragment plan Sint-Gillis (...)Jamarlaan 12, opstand en doorsnede, GASG/Urb. 303 (1936).Jamarlaan 12, opstand en doorsnede, (...)
Zoom : Jamarlaan, fragment plan Sint-Gillis van 1882. Zoom
Jamarlaan, fragment plan Sint-Gillis van 1882.
Sint-Gillis

Jamarlaan

PDF - versiePDF - versieLigging tonenLigging tonenVerzenden per e-mailVerzenden per e-mail


Bekijk de weerhouden gebouwen

Van Poincarélaan naar Baraplein. Korte maar brede rechtlijnige laan. Verbindt kleine ringlanen (Poincaré- en Zuidlaan) met Baraplein.

Aangelegd volgens algemeen rooilijnenplan voor nieuwe wijken rond nieuwe Zuidstation (Victor Besme, 1863).

Genoemd naar liberaal politicus Alexandre Jamar (1821-1888), minister van Openbare Werken (1868 - 1870) en gouverneur van Nationale Bank van België (1882 - 1888).

Driehoekig bouwblok aan pare zijde begrensd door Europaesplanade (voormalig Grondwetplein) en Argonnestraat (voormalige Pruisenstraat). Bouwblok aan onpare zijde oorspronkelijk doormidden gesneden door Zenne, die grens met gemeente Anderlecht vormt. Zenneloop in jaren 1950 gedicht en afgeleid en gekanaliseerd via nauwe doorgang (zie Frankrijkstraat).

Op kadastraal plan van Brussel uit 1835, worden gebieden rond huidige laan nog aangeduid als velden en landerijen, terwijl de ene Zenne-oever door meerdere bedrijven in bedrukt katoen wordt omzoomd. Zakenman Frédéric-Chrétien Basse blijft eigenaar van de gronden tot 1839. Op andere oever vestigt zich in 1836 de veeartsenijschool van Anderlecht, toen bekend als École d'économie ruraleVoorbeelden van landelijke architectuur, treffen we voornamelijk aan in de verstedelijkte rand van Brussel. Ze verwijzen in dat geval vaak naar het ruraal verleden van dat gebied, nu opgeslorpt door de stad. Meestal gaat het om een zeer bescheiden architectuur, met gevels in witgekalkte baksteen en pannendaken. Naast woningen vinden we ook oude boerderijen. De belangrijkste voorbeelden stammen uit de 17e-18e eeuw. et vétérinaire, met exploitatiegronden ter hoogte van huidige laan. In 1910 wordt het complex gesloopt om de residentiele ontwikkeling van de buurt niet te hinderen.

Aanleg van laan zorgde voor veel geschillen tussen gemeenten Sint-Gillis en Anderlecht, en werden in 1908 in het rapport Affaire du boulevard Jamar door het College meegedeeld aan de Gemeenteraad.

Een eerste twistpunt betrof een ontwerp voor de laan uit de jaren 1860, die samenviel met de aanleg van de naburige Kuregemwijk, met name tussen het Zuidstation en de Bergensesteenweg. In 1864 voorzag arch. Auguste Payen een brede rechte laan die zich eveneens over Anderlecht zou uitstrekken. Bij gebrek aan middelen bleef de laan echter beperkt tot Sint-Gillis. Reeds ter hoogte van het Baraplein werd de laan aan de onpare zijde een stuk smaller. Aan de overkant van het plein, in Anderlecht, werd de laanas verlengd door een smalle straat, namelijk de de Fiennesstraat. De versmalling op Sint-Gillis ter hoogte van het Baraplein, werd nog weergegeven op het gemeenteplan van 1925, maar niet meer op dat van 1958. Wellicht verdween deze vernauwing bij de overwelving van de Zenne in de jaren 1950.

Andere geschillen handelden onder meer over de aanleg van de centrale parterre van de laan, de bouw van een schouwburg en de organisatie van circussen en beurzen. In de ogen van het Anderlechtse gemeentebestuur pastten deze aanpassingen en activiteiten allerminst binnen het stedenbouwkundig project waarbij hun nieuw gemeentehuis (1879) als absolute baken gold.

Bebouwd vanaf 1867 met voornamelijk huizen in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl. Nabijheid van het Zuidstation leidde tot tal van handelszaken, hoofdzakelijk café's en hotels. De Zenne trok anderzijds brouwers aan (zie nr. 19 en 29). In het laatste decennium van XIX openden tevens enkele schouwburgzalen hun deuren, zoals Nouvel Eden, Théâtre du Midi en Théâtre des Variétés américaines. De laan telde ook twee filmzalen (thans sterk gewijzigd), nl. ‘Orly' n.o.v. arch. René Ajoux, 1952-1953 (zie nr. 9) en ‘Omnia' n.o.v. arch. Henr.i Pompe, 1909. Laatst genoemde achter rooilijn gelegen (zie nr. 21) en achtereenvolgens herdoopt tot ‘Midi-Palace' en ‘Midivox'.

Huizen op afgeschuindeSchuine vlakke kant aan een houten of stenen bouwonderdeel. hoek van Jamarlaan met Poincarélaan waren aanvankelijk op Grondwetplein gelegen. Begin 2000 werden ze bij Jamarlaan gevoegd (zie nr. 1, 1a, 1b, 1c en 1d) in het kader van de bouw van HST-station (zie Fonsnylaan).

Niet geselecteerde nr.: 1 en Poincarélaan 80-81-82: vroeger ensemble van drie huizen met neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. inslag, 1876, twee vergelijkbare huizen aan weerszijden van hoekhuis. Op nr. 1 herhaaldelijk gewijzigde benedenverdieping; 1d-3: hoekgebouw resulterend uit verbouwing (arch. Jules Brunfaut, 1922) van twee huizen in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1876. Gewijzigde benedenverdieping (arch. Gaston Deru, 1941); 2: huis in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1869. Café op benedenverdieping, maar herhaaldelijk gewijzigd; 4: huis in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1881, met café sinds 1907. Gewijzigd en verhoogd (1921 en 1934); 5: opbrengsthuis in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1879. Café sinds 1939, maar reeds sinds eind XIX bekend als cabaret voor boogschuttersvereniging; 6, 8, 10: ensemble van drie huizen in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1872. Nr. 8 en 10 verhoogd (resp. 1925 en 1921). Herhaaldelijk verbouwde benedenverdieping, o.m. de oorspronkelijke fraaie art-decopui (arch. Pierre Sermeus, 1934) op nr. 8; 7, 9: twee huizen, vroeger in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1882. Verbouwde handelsruimten. Nr. 9 verbouwd tot filmzaal ‘Orly' met 502 zitplaatsen n.o.v. arch. René Ajoux, 1952-1953. Zaal later in twee verdeeld (1982). Sinds 1991 telt ze drie zalen; 11: modernistischInternationale stijl (vanaf ca. 1920) waarbij het functionele primeert op de vorm. Wordt gekenmerkt door een rationeel grondplan, eenvoudige geometrische vormen, platte daken en het gebruik van moderne materialen zoals gewapend beton. gebouw n.o.v. arch. J.L. Kaberghs, 1957, ter vervanging van gebouw van 1872 dat sinds 1881 beddenfabriek huisvestte. Grote achterbouw met acht bouwlagen (1900), nu volledig gemoderniseerd (arch. Albert Frix, 1955); 12: huis, vroeger in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1879, maar met gerenoveerde benedenverdieping (arch. Pierre Lemaire, 1936) en bekleed met brikettenBaksteenvormige tegel die op het reeds bestaande gevelvlak wordt aangebracht ter imitatie van een bakstenen gevel. (arch. R. Vanderauwera, 1954); 13: huis, 1874, maar gemoderniseerd (arch. J. Hullaert, 1949); 14: huis in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1869, maar verhoogd (1901) en benedenverdieping herhaaldelijk gewijzigd; 15: huis in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1870. Benedenverdieping oorspr. met twee grote koetspoorten, maar meermaals gewijzigd; 16: huis in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl n.o.v. arch. Ch. Nechelput (volgens De Keyser, G., 1996), 1871. Toegevoegd mansardedakGebroken kap of Frans dak met met steile ondervlakken en licht hellende bovenvlakken. (1903) en herhaaldelijk verbouwde benedenverdieping; 18-20: appartementsgebouw, 1946, resultaat van herindeling van twee huizen in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1875, oorspr. als ensemble ontworpen met Argonnestraat nr. 4; 21: hotel n.o.v. arch. Gui en Yves Rousseau, 1963, vervangt huis in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1869. Achterliggende filmzaal ‘Omnia' n.o.v. arch. Henri Pompe, 1909. Verbouwd (arch. Jean Van Hall, 1919) en herdoopt tot ‘Midi-Palace' en later, in jaren 1950, tot ‘Midivox' of ook wel ‘Vox'. Sloot de deuren begin jaren 1990 en heropende in 1995 als pornografische bioscoop; 22: hoekhuis in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1871. Verbouwde benedenverdieping (1934 en 1949); 27: zie nr. 25; 31: huis in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1870. Verbouwde benedenverdieping; 33: huis in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1888. Verbouwde benedenverdieping; 35: huis in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1888. Verbouwde benedenverdieping (1927 en 1986); 37: huis in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1886. Verbouwde benedenverdieping; 39-41: appartementsgebouw n.o.v. arch. Ém. Goddin, 1952. Resultaat van samenvoeging van twee huizen in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl, 1870; 47-49: appartementsgebouw, resultaat van wijziging van twee huizen uit 1870 en oorspr. als ensemble ontworpen met nr. 51 (volgens De Keyser, G., 1996); 51: winkel van één bouwlaag Vervangt huis van 1870, als ensemble ontworpen met vml. nr. 47 en 49 (volgens De Keyser, G., 1996); 53: Residentie Paris-Nice, op hoek met Baraplein Groot modernistischInternationale stijl (vanaf ca. 1920) waarbij het functionele primeert op de vorm. Wordt gekenmerkt door een rationeel grondplan, eenvoudige geometrische vormen, platte daken en het gebruik van moderne materialen zoals gewapend beton. gebouw met gebogen gevel n.o.v. arch. Pierre Van Beginnen, 1959. Vervangt verschillende huizen in neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. stijl.


Archieven
Verzameling postkaarten Dexia Bank.
CHDStG.

Publicaties en studies
Affaire du Boulevard Jamar. Différend avec la Commune d'Anderlecht. Rapport du Collège au Conseil communal 20 octobre 1908, Commune de Saint-Gilles-lez-Bruxelles, 1908.
CULOT, M., GÉHOT, H., Bruxelles et la Senne (tentoonstellingcatalogus), AAM, Brussel, 1997, pp. 16-17.
DUBREUCQ, J., Bruxelles 1000, une histoire capitale : 8 sections anciennes de Bruxelles en 9 volumes, Brussel, 1996-2000, pp. 85-92.
PASTORET, P.P., MEES, G., MAMMERICKX, M. (o.l.v.), De l'art à la science ou 150 ans de médecine vétérinaire à Cureghem, Edition des Annales de médecine vétérinaire, Brussel, 1986, pp. 90-92.
PIERRET, J., Le 7ème Art a cent ans…mais que sont nos cinés saint-gillois devenus, Syndicat d'Initiative de Saint-Gilles ASBL, Cercle d'Histoire et de Documentation Locale, Brussel, 1997, fiches 146 en 147.
Archieven van de niet geselecteerde nr.:
GASG/DS 1: zie Poincarélaan nr. 80-81-82: 3283 (1876); 1d-3: 3710 (1876), 263 (1922), 59 (1941); 2: 7181 (1869); 4: 172 (1881), 127 (1907), 57 (1921), 58 (1934); 5: 6549 (1879), 60 (1939); 6, 8, 10: 1708 (1872); 7, 9: 345 (1882); 8: 137 (1925), 261 (1934); 9: 103 (1952), 37 (1953), 144 (1982); 10: 137 (1921); 11: 2296 (1872), 2052 (1900), 38 (1955), 21 (1957); 12: 6395 (1879), 303 (1936), – (1954); 13: 2294 (1874), 22 (1949); 14: 7180 (1869), 374 (1901); 15: 7855 (1870); 16: 1339 (1871), 197 (1903); 18-20: 162 (1946), zie Argonnestraat nr. 4: 3132 (1875); 21: 7292 (1869), 113 (1909), 27, 104 (1919), 146 (1963); 22: 8192 (1871), 110 (1934), 102 (1949); 31: 7584 (1870); 33: 1931 (1888); 35: 1901 (1888), 59 (1927), 39 (1986); 37: 1237 (1886); 39-41: 7613 (1870), 172 (1952); 53: 82 (1952).
Top
Afkortingen | Onderzoek en redactie : 1997-2004.
Eugène VerheggenstraatEugène VerheggenstraatSmidsestraatSmidsestraatRetoricastraatRetoricastraatVlogaertstraatVlogaertstraatKoningslaanKoningslaanFontainasstraatFontainasstraatCrickxstraatCrickxstraatSint-GillisvoorpleinSint-GillisvoorpleinVanderschrickstraatVanderschrickstraatFélix DelhassestraatFélix DelhassestraatJourdanstraatJourdanstraatMaurice Van MeenenpleinMaurice Van MeenenpleinRomestraatRomestraatJamarlaan 1a, 1b, 1cJamarlaan 1a, 1b, 1cJamarlaan 17Jamarlaan 17Jamarlaan 19Jamarlaan 19Jamarlaan 23Jamarlaan 23Jamarlaan 25Jamarlaan 25Jamarlaan 29Jamarlaan 29Jamarlaan 43, 45Jamarlaan 43, 45VillalaanVillalaanOverwinningsstraatOverwinningsstraatZwedenstraatZwedenstraatSterckxstraatSterckxstraatPaul-Henri SpaaklaanPaul-Henri SpaaklaanPortugalstraatPortugalstraatZwitserlandstraatZwitserlandstraatMoskoustraatMoskoustraatMorisstraatMorisstraatParmastraatParmastraat