Brussels Hoofdstedelijk Gewest
inventaris van het bouwkundig erfgoed
Inventaris
Inleidingen
Kaart
Glossarium
Links
info
ATexte taille S ATexte taille M ATexte taille L | FR
Van tot


Contact - Wettelijke melding - © Monumenten & Landschappen - Credits
Patriottenstraat, pare kant in de richting van het Geuzenplein (foto 2008).Patriottenstraat, pare kant in de (...)Patriottenstraat vanaf de Margaretasquare (Verzameling Dexia Bank, s.d.).Patriottenstraat vanaf de (...)Patriottenstraat richting Margaretasquare (Verzameling C. Dekeyser).Patriottenstraat richting (...)Ontwerp voor de verlenging van de Patriottenstraat doorheen het terrein van het weeshuis voor meisjes, SAB/OW 16767 (1899).Ontwerp voor de verlenging van de (...)Patriottenstraat 10, huis ontworpen door architect Henry Piron en thans gewijzigd, opstand, SAB/OW 18676 (1897).Patriottenstraat 10, huis ontworpen (...)Patriottenstraat 55, huis van 1893; verbouwd in 1939 door architect Max Peeters (foto 2008).Patriottenstraat 55, huis van 1893; (...)
Zoom : Patriottenstraat, pare kant in de richting van het Geuzenplein (foto 2008). Zoom
Patriottenstraat, pare kant in de richting van het Geuzenplein (foto 2008).
Brussel Uitbreiding Oost

Patriottenstraat

PDF - versiePDF - versieLigging tonenLigging tonenVerzenden per e-mailVerzenden per e-mail


Bekijk de weerhouden gebouwen

Van Maragaretasquare naar Notelaarsstraat, ter hoogte van het Jamblinne de Meux-plein op Schaarbeek. In oostelijke richting in het verlengde van de Margaretasquare. De Bordiaustraat en Titiaanstraat komen er op uit. Doorkruist op twee derde van zijn parcours het Geuzenplein.

Aangelegd volgens het rooilijnenplan van de Noord-Oostwijk, ontworpen door architect Gédéon Bordiau en goedgekeurd bij K.B. van 20.12.1875. Op dit plan is het laatste straatgedeelte tussen het Geuzenplein en de Notelaarsstraat slechts schetsmatig aangegeven. Dit stuk liep inderdaad over het terrein van een weeshuis dat een jaar eerder was opgericht door de Administration des Hospices et Secours de la Ville de Bruxelles (zie Notelaarsstraat).

Ontwerp voor de verlenging van de Patriottenstraat doorheen het terrein van het weeshuis voor meisjes, SAB/OW 16767 (1899).

Hoewel de hele straat nog in stippellijn voorkomt op het in 1881 door het Institut cartographique militaire opgestelde plan, zijn de twee eerste straatgedeelten voluit aangegeven op het plan dat hetzelfde instituut in 1894 opstelde. Pas enkele jaren later werd de straat verlengd tot aan de Notelaarsstraat, nadat het plan daarvoor was goedgekeurd door de Gemeenteraad van 02.10.1899. Ongeveer een derde van het terrein van het weeshuis werd daarvoor onteigend en verkaveld.

Op het einde van de jaren 1970 werd het in onbruik geraakte weeshuis gesloopt en vervangen door een kantorencomplex, dat in 1985 werd ontworpen door de architecten De Smet en Whalley; het heeft thans het nr. 81 van de Patriottenstraat. De tuin van het weeshuis werd toen heraangelegd als openbaar park.

Zoals de meeste straten van deze wijk, verwijst de naam van de straat naar de geschiedenis van ons land. Hij werd toegekend bij de collegebesluiten van de Stad Brussel van 14.04 en 15.05.1877 en verwijst blijkbaar naar diegenen die vochten voor de onafhankelijkheid van België.

De erg homogene straat is bebouwd met eengezinswoningen in eclectischeVeel voorkomende stijl (ca. 1850-1914) die inspiratie put uit verschillende architectuurstijlen uit het verleden. Komt door de combinatie van enerzijds verschillende stijlelementen en anderzijds nieuwe technieken en materialen tot een unieke eigentijdse creatie. stijl of met neoclassicistischeArchitectuurstroming (vanaf eind 18e eeuw tot ca. 1914) met voorliefde voor orde en symmetrie, gekenmerkt door bepleisterde en wit beschilderde lijstgevels die het stadsbeeld uniformiseren. Verhoudingen en vormentaal van deze stroming evolueren met de tijd. inslag. De meeste daarvan werden ontworpen tussen 1893 en 1903. Sommige werden ontworpen met een handelsruimte op de benedenverdieping, van andere werd de benedenverdieping later verbouwd tot handelsruimte.

Patriottenstraat vanaf de Margaretasquare (Verzameling Dexia Bank, s.d.).

Een huis van 1896 in eclectischeVeel voorkomende stijl (ca. 1850-1914) die inspiratie put uit verschillende architectuurstijlen uit het verleden. Komt door de combinatie van enerzijds verschillende stijlelementen en anderzijds nieuwe technieken en materialen tot een unieke eigentijdse creatie. stijl bezit een opvallende gevel met talrijke sgraffitiSgraffito (Italiaans, van sgraffiare: krabben), decoratieve muurtechniek waarbij men een donkere pleisterlaag (doorgaans zwart, roetbruin of grijs) met een lichtgekleurde pleisterlaag bedekt; door de bovenste, nog niet verharde, laag weg te nemen volgens een vooraf bepaald grafisch ontwerp ontstaat een verdiepte tekening; de lichtgekleurde pleisterlaag kan bovendien gekleurd worden ‘al fresco’ (op de verse pleister) of ‘al secco’ (op de droge pleister). (zie nr. 56). De woning op nr. 10, in 1897 ontworpen door architect Henry PironUitstekende versiering op de nok van een dak in de vorm van een decoratieve metalen, terracotta of houten bol of stang (makelaar). bezat oorspronkelijk elementen in neo-Vlaamse renaissanceVlaams renaissance (vanaf 16e eeuw). Stijl die elementen uit de Italiaanse renaissance toepast op de traditionele bak- en zandsteenstijl. De neo-Vlaamse renaissance (ca 1860-1914) grijpt vanuit een nationalistische tendens terug naar de Vlaamse renaissance en haar specifieke ornamentiek. De stijl kenmerkt zich door een polychroom materiaalgebruik en een volumespel d.m.v. erkers, torentjes, trapgevels, enz.. Het is thans verhoogd en zijn erkerRechthoekig of veelhoekig uitbouwsel, als het ware op de gevel geplakt en daardoor deel uitmakend van de achterliggende ruimte; vaak over één of meer verdiepingen gestapeld. werd gesloopt.

Patriottenstraat 10, huis ontworpen door architect Henry <a href='index.php?theme=&definition=301&section=glossary' class='info'>Piron<span>Uitstekende versiering op de nok van een dak in de vorm van een decoratieve metalen, terracotta of houten bol of stang (makelaar).</span></a> en thans gewijzigd, <a href='index.php?theme=&definition=183&section=glossary' class='info'>opstand<span>Bouwkundige tekening op schaal van een verticaal vlak van een gevel, een binnenmuur,…; in ruime zin het verticaal vlak van een gevel of muur.</span></a>, SAB/OW 18676 (1897).

Enkele eclectischeVeel voorkomende stijl (ca. 1850-1914) die inspiratie put uit verschillende architectuurstijlen uit het verleden. Komt door de combinatie van enerzijds verschillende stijlelementen en anderzijds nieuwe technieken en materialen tot een unieke eigentijdse creatie. huizen ontworpen door de architecten Pierre Van Beesen (zie nr. 32) en Louis Berden (zie nr. 39) zijn beïnvloed door de art nouveauInternationale beweging (1893 - ca. 1914) als reactie op de ‘neo’-stijlen, maar met sterk lokale verschillen. In België kent de stijl twee stromingen, namelijk de florale art nouveau met Victor Horta als boegbeeld en anderzijds de geometrische art nouveau beïnvloed door Paul Hankar of de Wiener Secession.. Op het einde van de straat bevindt zich een huis in Beaux-ArtsstijlArchitectuurstroming (ca. 1905-1930) met reminiscenties aan de grote Franse architectuurstijlen uit de 18e eeuw. Rijk en zorgvuldig gedecoreerde gevels in natuursteen en/of simili of in combinatie met baksteen. Borstweringen en poorten in fraai uitgewerkt smeedwerk., in 1903 ontworpen door architect Arthur Verhelle (zie nr. 82).

Patriottenstraat 55, huis van 1893; verbouwd in 1939 door architect Max Peeters (foto 2008).

Het huis van 1893 op nr. 55, werd in 1939 door architect Max Peeters verbouwd in modernistischeInternationale stijl (vanaf ca. 1920) waarbij het functionele primeert op de vorm. Wordt gekenmerkt door een rationeel grondplan, eenvoudige geometrische vormen, platte daken en het gebruik van moderne materialen zoals gewapend beton. stijl. Aan pare kant werden de twee eerste nummers van de straat, op de hoek met de Margaretasquare gesloopt en vervangen door de Résidence Europe (architecten H. Peremans en J. Vande Velde, 1965).

Archieven
SAB/OW 16767 (1898-1902); 10: 18676 (1897); 55: 18667 (1893), 50284 (1939); Margaretasquare 14-15: 89082 (1965).
SAB/Bulletin communal de Bruxelles, 1877, t. I, p. 316; 1899, t. II, p. 608.
SAB/PP 953 (1875), 956-957 (1879).
 
Kaarten / plannen
Bruxelles et ses environs, Institut cartographique militaire, 1881 (Koninklijke Bibliotheek van België, Kaarten en Plannen).
Bruxelles et ses environs, Institut cartographique militaire, 1894 (SAB/OW 16767
Top
Afkortingen | Onderzoek en redactie : 2006-2008.
KortenberglaanKortenberglaanKarel MartelstraatKarel MartelstraatHobbemastraatHobbemastraatTitiaanstraatTitiaanstraatGeuzenpleinGeuzenpleinClovislaanClovislaanLutherstraatLutherstraatStevinstraatStevinstraatKarel de GrotelaanKarel de GrotelaanNotelaarsstraatNotelaarsstraatWapperspleinWapperspleinArchimedesstraatArchimedesstraatRingsteekstraatRingsteekstraatBelfortstraatBelfortstraatPatriottenstraat 7Patriottenstraat 7Patriottenstraat 11Patriottenstraat 11Patriottenstraat 26Patriottenstraat 26Patriottenstraat 27Patriottenstraat 27Patriottenstraat 28Patriottenstraat 28Patriottenstraat 29Patriottenstraat 29Patriottenstraat 32Patriottenstraat 32Patriottenstraat 33Patriottenstraat 33Patriottenstraat 34Patriottenstraat 34Patriottenstraat 35, 37Patriottenstraat 35, 37Patriottenstraat 36Patriottenstraat 36Patriottenstraat 38, 38aPatriottenstraat 38, 38aPatriottenstraat 39Patriottenstraat 39Patriottenstraat 40Patriottenstraat 40Patriottenstraat 42Patriottenstraat 42Patriottenstraat 44Patriottenstraat 44Patriottenstraat 45Patriottenstraat 45Patriottenstraat 47Patriottenstraat 47Patriottenstraat 49Patriottenstraat 49Patriottenstraat 51Patriottenstraat 51Patriottenstraat 53Patriottenstraat 53Patriottenstraat 54Patriottenstraat 54Patriottenstraat 56Patriottenstraat 56Patriottenstraat 57Patriottenstraat 57Patriottenstraat 58Patriottenstraat 58